Yemen'de yeni hedef siyası kaos mu?

  • Bakış Tercüme
  • 07 Nov, 2018 - 14:24

Al-Monitor'un yazarlarından Laura Rozen*'in Yemen savaşı ile ilgili 25 Eylül 2018 tarihinde kaleme almış olduğu makalesini BAKIŞ.eu olarak siz değerli okurlarımız için tercüme ettik.

Kaşıkçı cinayetine olan öfke ve kıtlık ortasında Suudiler, Yemen savaşını sona erdirmek için baskı altında kalacak mı?

Bölgede çalışan eski ABD yetkililerinin aktardığına göre, gazeteci Cemal Kaşıkçı'nin öldürülmesi ve Yemen'de kitlesel kıtlık korkularının artması gibi faktörlerin bir araya gelmesi, Kongre'nin Suudi kuvvetlerini Yemen'deki savaşa son vermeye zorlamak için Donald Trump yönetimine baskı yapmasını sağlayabilir.

Eski CIA ve Ulusal Güvenlik Konseyi yetkilisi ve Al-Monitor'un Gulf Pulse köşe yazarı olan Bruce Riedel, Brookings Institution* forumunda, “Şimdi Kongre için büyük bir adım atıp bu savaşa son verme zamanıdır” dedi. (*Merkezi Amerika Birleşik Devletleri’nin Washington D.C. kentinde bulunan Brookings Institution, ülkenin ve aynı zamanda dünyanın önde gelen düşünce kuruluşları arasında yer almaktadır.)

Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Salman, saygınlığını Yemen'deki savaşla bağdaştırırken, 2015'te yeni Suudi savunma bakanı olmak için yarışmıştı. Washington’daki şöhreti ise, Suudilerin 2 Ekim tarihinde İstanbul’daki Suudi Konsolosluğu’nda gerçekleşen Kaşıkçı cinayetinde öne çıkan ismi nedeniyle kötü bir şekilde darbe aldı.

Riedel, “Bütün bunlarda bizim için bir fırsat var,” dedi. “Yemen'e yeniden odaklanıp savaşı mümkün olduğunca çabuk bırakmak”

Öneri, Birleşmiş Milletler'in üst düzey yetkililerinin Yemen’de şu anda hayatta kalabilmek için yardımlara muhtaç 14 milyon insanın (Yemen nüfusunun yarısı) olduğu ve Yemen'de ortaya çıkan potansiyel kıtlığın boyutu hakkında acil uyarılarda bulunduğu sırada geldi. Eylül ayından bu yana gözden geçirilen BM değerlendirmesi, son dört ay içinde, Kızıldeniz ana limanı olan Hudeyde çevresinde yoğunlaşan savaşın ardından, gıda ve akaryakıt fiyatlarının artmasıyla birlikte insanların satın alma gücünün üç buçuk yıl süren çatışmadan sonra tükendiğini gösteriyor.

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Genel Sekreteri Mark Lowcock, “Şu anda Yemen’i içine çeken ve günümüzde devam etmekte olan çok büyük bir kıtlık tehlikesi var. Bu alanda çalışmış olan hiçbir profesyonelin çalışma hayatında görmediği kadar büyük bir kıtlık.”

Lowcock, “Yeniden gözden geçirdiğimiz değerlendirmemiz ... kıtlık öncesi koşullarla karşılaşan, yani hayatta kalmak için dış yardımlara tamamen bağımlı oldukları anlamına gelen toplam insan sayısının çok yakında… 14 milyona ulaşabileceğini gösteriyor. Bu ülkenin toplam nüfusunun yarısı.” dedi

BM genel sekreteri, dört ay önce Hudeyde çevresinde yoğunlaşan çatışmaların liman tesislerine zarar vermesinden bu yana, 500 bin insanın yerlerinden edilmiş olması nedeniyle, yardım kuruluşlarının yardıma muhtaç 14 milyon insanın temel gıda için gerekli yardım miktarını sağlayamayacakları konusunda uyardı.

Lowcock, “Özellikle Hudeyde çevresinde ateşkes olmaması, dört aydan fazladır süren çatışmalar, yardım operasyonunun yürütüldüğü ana tesislere ve altyapıya zarar verilmesi nefes alma çabalarını tamamen engellemiş olacak. Bütün tarafların bu ciddi uyarıları dikkate almasının zamanı artık gelmiştir.

Lowcock sözlerine şöyle devam etti: “Bu kadar çok hayat söz konusu olduğundan savaşan tüm tarafların bu uyarıları ciddiye alarak çatışmayı sona erdirmek için özel temsilci aracılığı ile enine boyuna ve açık bir şekilde ilgilenmeye çağırıyoruz.”

Birleşik Devletler Dışişleri Bakanlığı, BM Yemen Özel Temsilcisi Martin Griffiths ile 23 Ekim’de Washington'da istişareler için Dışişleri Bakan Yardımcısı John Sullivan ile görüştüğü bilgisini paylaştı.

Birleşik Devletler Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Heather Nauert açıklamasında: “Dışişleri Bakan Yardımcısı ve özel sekreter, Yemen halkının çektiği acıları hafifletmek ve Yemen genelinde çatışmasızlığa ve diyaloğa duyulan ihtiyacı ele almak için acil insani yardım durumu ve son adımları konuşuldu.” ifadelerini kullandı. “Bakan Yardımcısı Sullivan, görüşmelerini sürdüren özel sekreter Griffiths'e Birleşik Devletler’in desteğini yineledi. Bakan yardımcısı ve özel sekreter, bütün tarafların Yemen'e barış, refah ve güvenlik getirecek kapsamlı bir siyasi anlaşma üzerinde çalışmayı umduklarını belirttiler.

Eski Dışişleri Bakanlığı yetkililerinden Dafna Rand, son haftalarda Yemen'deki kıtlık skalasındaki ani artışın, artan gıda ve akaryakıt fiyatları ve Hudeyde limanının bulunduğu vilayette savaşmak da dahil olmak üzere, birçok nedenden ötürü olduğunu söyledi. Kendisi şu anda Mercy Corps* bünyesinde. (*ABD merkezli uluslararası bir yardım kuruluşu).

Rand, Brookings Institution forumunda “Gıda var, ama insanların almaya parası yok. Hiç kimsenin karşılamaya da gücü yok.” ifadelerini kullandı.

Sadece Ocak ayından bu yana Yemen'de temel gıda fiyatlarında % 25'lik bir artış olduğunu söyledi. Daha sonra, Temmuz ayından bu yana, Husi’leri Hudeyde limanından püskürtmeye çalışan BAE destekli bir taarruz, şehir boyunca başkent Sana’da dahil olmak üzere liman kenti ile kuzey Yemen'in geri kalanı arasında kara yoluna erişimi engellemeye başladı. Vilayetteki yerlerinden edilmiş insan sayısı yarım milyonu buldu. Bu arada, Sanaa havaalanı Suudi liderliğindeki koalisyon tarafından kapatıldı ve yardım gruplarının kapasitesini daha da azalttı.

Rand, “İnsani yardım kuruluşlarının kapasitesinde düşüş yaşandı. Çözümü ise erişim izni (yani havaalanı veya karayolları gibi)” dedi.

Riedel, "ABD'nin bölgesel çatışmayı durdurmaya yönelik bir yol bulması lazım, ancak Yemen’in iç çatışmasının sona ermesinin pek mümkün olmadığını kabul etmeli" dedi.

Riedel’ın Washington Post için yazdığı son köşe yazılarından birinde, Kaşıkçı’nın geçen ay Suudi önderliğindeki askeri koalisyonun Yemen'de tek taraflı ateşkes ilan etmesini, ablukanın kaldırılmasını ve Yemenli tarafların yeni bir çözüm bulmak için bir barış konferansı düzenlenmesini teklif ettiğini belirtmişti.

Kaşıkçı, 11 Eylül 2018’de Washington Post’taki köşesinde “Barış görüşmeleri Suudi Arabistan’a altın bir fırsat sunacak. Riyad, müzakereler gerçekleşirken ateşkese ilan ederse, uluslararası alanda büyük destek bulacak.” demiş ve devam etmişti. “Belli ki, Riyad her istediğini savaş meydanında elde edemeyecek ve bundan dolayı siyasi olarak Ulusal Kongre’de Yemen halkını hemşehrileri olan Husilere karşı farklılıklarını kaşıyarak kışkırtacak.”

(Laura Rozen*, Al-Monitor | Çeviri: bakis.eu)

*Laura Rozen, Al-Monitor'un Washington D.C. de ikamet eden diplomasi muhabiri.  Daha önce Yahoo! News, Politico ve Foreign Policy için yazıyordu. 


Bu bölümde yayınlanan yazılar BAKIS.eu tarafından tercüme edilen makaleler olup görüşleri tamamen yazarına aittir ve BAKIS.eu'nun editöryal politikasını yansıtmayabilir.

Yazara ait diğer yazılar (Tümü)